CÎHAN

Hemû Nûçe

• Rûsya li Amerîkaya Latîn razameniyê zêde dike 

  Di navbera Rûsya û Arjantînê de ji bo hevkariya aborî û enerjiyê gelek peyman hatin îmzekirin.
• Li Stockholmê bi hezaran qirkirin protesto kirin 

  Bi munasebeta 100. Salvegera Qirkirina Ermeniyan li Stockholm a Swîsreyê gelek bername pêk hatin.
• Civînên ji bo Sûriyeyê 4’ê Gulanê li Cenevre' destpê dikin 

  Navbeynkarê Neteweyên Yekbûyî yê Sûriyeyê Staffan de Mistura, wê 4’ê Gulanê li Cenevre bi aliyên şer ên Sûriyeyê re cuda cuda rûne.
• Valls: Xiristiyanên Rojhilat li ber tinebûnê ne 

  Serokwezîrê Fransa Manuel Valls, di axaftina xwe ya di seremoniya bi wesîleya 100. Salvegera Qirkirina Ermeniyan de bal kişand ser tehlûkeya qirkirinê ya li hember Xiristiyanên li Sûriye û Iraqê.
• Aşiya ku şewba tayê ‘bi qismî’ asteng dike hat pêşxistin 

  Hat diyarkirin ku ji bo şewba tayê ya her sal dibe sedem nîv mîlyon mirov jiyana xwe ji dest bidin hatiye pêşxistin. Lê belê asta serketina aşiyê ku kêm e, vê pêşketinê bi sînor dihêle.
• Vatîkan ji bo penaberan nerazîbûn nîşanî YE da 

  Yekîtiya Ewropayê (YE) ku li şûna çareseriyê ji drama penaberan re bibîne giraniyê dide tedbîrên leşkerî û kontrola sînoran rastî nerazîbûnan tê. Di daxuyaniya ji navenda Dêra Katolîk Vatîkan, ji bo planên YE şîroveya ‘Fikrên ecêb’ hat kirin
• Parlamentoya Flaman Qirkirina Suryaniyan nas kir 

  Yek ji parlamentoyên xwecihî yên dewleta Belçîka pêk tînin, Parlamentoya Flaman, qirkirina li hember gelê Suryanî ya ji aliyê Împaratoriya Osmanî ve sala 1915’an pêk hat nas kir.
• Vatîkan arşîvên 'Dîktatoriya Arjantîn' bi qismî vekir 

  Vatîkanê arşîvên têkildarî dîktatoriya Arjantînê yên salên 1976-1983’yan bi qismî vekir.
• Îranê 9 mehkûmên din jî darve kir 

  Rejîma Îranê tevî hemû îtîrazên nav welêt û raya giştî ya navneteweyî jî 9 mehkûmên din darve kir.
• Derziya li dijî şewba Ebola encameke erênî derxist holê 

  Li gorî bîlançoya dawî ya Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO), hejmara mirovên bi vîrûsa Ebola ketine derketiye 26 hezar 79 kesî.
• NSA îstîxbarata Elman ji bo karên sîxuriyê 'bikar aniye' 

  Tê gotin ku Ajansa Ewlekariya Neteweyî ya DYA (NSA) bi îstîxbarata Elman re hevkarî kiriye û li hemberî hin welat û şîrketên Ewropayê xebatên sîxuriyê meşandin e.
• YE wê bi 9 mîlyon euroyî pêşî li drama penaberan bigire! 

  YE plan dike ku butçeya ji bo kontrolên Derya Spî derxîne 9 mîlyon euroyî û bi vî rengî dawî li drama penaberan bîne.
• Gauck got 'qirkirin' û hevkariya sûc a Elmanyayê bibîr xist 

  Serokkomarê Elmanyayê Joachim Gauck, di ayîna li Katedrale Berlîn a ji bo Ermenî, Suryanî û Rûmên Pontusên qurbanên qirkirinê de aşkera têgîna qirkirinê bikar anî.
• Pûtîn got ‘Qirkirin’ 

  Serokdewletê Rûsyayê Vladîmîr Pûtîn, got ku ti hinceta mafdar a komkujiyên komî ya ji ber nasnameya etnîkî pêk tên, tine.
• Li dijî Boko Haram êrîşeke nû ya artêşa Nîjeryayê 

  Artêşa Nîjeryayê, li hemberî kampên Boko Haram ên li daristanên Sambîsa êrîşeke nû pêk anî.
• Volkanê Calbûco yê li Şîlî aktîf bû 

  Volkanê Calbûco yê li Şîlî ku ev 43 sal in ne aktîf e, aktîf bû. Ji ber vê yekê alarma sor hat dayîn û qada ji 20 kîlometreyî ya li derdora volkan tê valakirin.
• Siûdiyan êrîşên hewayî yên li dijî Yemenê sekinandin 

  Hat ragihandin ku êrîşa hewayî ya di 26'ê Adarê de li dijî Hûsiyên Şîa yên li Yemenê hatibû destpêkirin, hatiye sekinandin. Daxuyaniya ji aliyê Erebîstana Siûdî ve hat dayîn, li Îranê bi erênî hat pêşwazîkirin.
• UNODC : Parzemîna Afrîkayê dibe ‘bazara nû’ ya tiryakê 

  Parzemîna Afrîkayê ku ji sêyan du nifûsa wê, ciwan ava dikin, bi xetereya ku bibe navenda nû ya bazara tiryaka cîhanê re rû bi rû ye.
• Li Fransayê nîvê ciwanên 17 salî madeyên narkotîkê tînin 

  Li Fransayê di navbera ciwanan de bikaranîna tiryak û alkolê, her diçe zêde dibe. Nêzî nîvê ciwanên 17 salî heşîş an jî esrarê bikar tînînin.
• Awûstûryayê Seyfo qebûl kir 

  Parlamenta Awûstûryayê, qirkirina Suryanî, Ermenî, Rûmên Pontûs ji aliyê Împaratoriya Osmanî ve, bi awayekî fermî qebûl kir. Awûstûrya bû welatê şeşemîn ku Seyfo Qirkirina Suryaniyan a 1915'an qebûl kiriye.
• Şîdeta li hemberî hawirdorparêzan zêde bû 

  Li gorî daneyên dawî yên Global Wîtness ku rêxistineke civakî ya sivîl a navneteweyî ye, di sala 2014'an de mirina aktîvîstên hawirdorparêziyê, bi rêjeya ji sedî 20'an zêde bûye.
• Krîza Ûkraynayê: 1.2 mîlyon kes neçarî koça navxweyî hatin hiştin 

  Şerê navxweyî yê li Ûkraynayê di sala duyemîn de ye. Hejmara mirovên ji ber vî şerî neçarî koça navxweyî hatin kirin gihîşt 1.2 mîlyonî.
• Die Linke: Dîplomat û leşkerên Elman dest li qirkirinê wernedan 

  Partiya Çep a Elman der barê salvegera 100. a Qirkirina Ermeniyan de daxuyaniyek da û diyar kir ku haya dîplomat û leşkerên Elman ji qewimînan hebû, lê neketin nava destwerdaneke têrker.
• YE wê drama penaberiyê bi 'hîn bêhtir ewlekariyê' çareser bike! 

  Karesatên li Derya Spî ku di nava du hefteyên dawî de rê li ber mirina zêdeyî hezar kesî vekir, nayê astengkirin. Yekîtiya Ewropa (YE) bi biryar e serî li tedbîrên tund ên ku dikare rewşê xirabtir bikin, bide.
• 'Hesabgirê' Aûschwîtzê li pêşberî dadgehê ye 

  Darizandina kesên di dema Duyemîn Şerê Cîhanê de di Qirkirina Yahûdiyan de cih girt, piştî 70 salan dewam dike.