CÎHAN

Hemû Nûçe

• Îdîayên 'Swêdê dest ji naskirina qirkirinê berdaye' hatin derewandin 

  Sekreterê çapemeniyê yê Wezareta Karên Derve ya Swêdê Erîk Boman, diyar kir ku îdîayên di çapemeniya Tirk ên dibêjin hikûmeta Swêdê biryara parlamentê ya naskirina qirkirina Ermenî, Suryanî û Rûmên Pontûsê betal kiriye, ne rast e.
• Hikûmeta Elman di mijara NSA de 'derew kiriye' 

  Li Elmanyayê, piştî skandala guhdarîrkirin û şopandina li ser navê servîsa veşartî ya Amerîkayê, vê carê jî daxuyaniyên derew ên hikûmetê yên piştî skandala NSA, ketin rojevê.
• Ebola li Lîberyayê qediya: Dor hatiye welatên din 

  Şewba Ebola ku di nava salekê de rê li ber mirina zêdeyî 11 hezar Afrîkayî vekir, hat ragihandin ku li Lîberyayê bi temamî hatiye têkbirin. Armanca NY qedandina vîrûsê li Gîne û Sîerra Leone ye.
• Li Qada Sor merasîmeke mezin 

  Di 70. salvegera serketina Yekîtiya Sovyetan a li hember Elmanyaya Nazî, li Qada Sor bi tevlîbûna 16 hezar û 127 leşkeran merasîma meşa girseyî pêk hat.
• Li Girtîgeheke Diyala fîrar: Bi dehan mirî hene 

  Li bajarê Iraqê Diyala hejmarek girtî piştî pevçûna bi polîsan re ji girtîgehê reviyan. Li gor agahiyan di encama vê pevçûnê de 6 polîs û 30 girtî hatin kuştin û 40 girtî jî reviyane.
• Li Mubarek û kurên wî ji ber nelêrêtiyê 3 sal ceza 

  Serokdewletê berê yê Misirê Husnu Mubarek, di doza nelêrêtî ya ku dihat darizandin de rastî sê sal cezayê girtîgehê hat.
• Serketina Artêşa Sor tê pîrozkirin 

  Paytexta Rûsya Moskova dema Artêşa Sor a di 2’yemîn Şerê Cîhanê de artêşên welatên faşîst ên Hîtler pêşengiya wan dikir têk bir û bi ketina Berlînê re şer bi dawî bû pîroz dike.
• Li Yemenê ji 12’ê Gulanê şûn ve agirbesta 5 rojan 

  Wezîrê Karên Derve yê Siûdî Erebîstanê Adel el Cubeyr, di serdana xwe ya Parîsê de diyar kir ku li Yemenê piştî 12’ê Gulanê şûnde agirbesta 5 rojan îlan kirine.
• Hêza deryayê ya Elman zêdetirî 400 penaber rizgar kir 

  Hejmara penaberên hewl didin bi derbaskirina Derya Spî xwe bigihînin welatên Ewropayê bi mehên biharê re zêde dibin. 400 penaberên ji Lîbyayê li keştiyê hatin siwarkirin ji aliyê keştiyên hêza deryayê ya Elman ve hatin rizgarkirin.
• Di têkiliyên Hîndistan-Bangladeşê de qonaxek girîng: Guherîna xakê 

  Parlamentoya Hîndistanê, guhertina destûra bingehîn ya ku guherîna xakê ya di navbera Hîndistan û Bangladeşê de pêk tîne, erê kir.
• Li Îranê ji serê salê ve zêdetirî 400 kes hatin darvekirin 

  Di pêvajoyeke ku di navbera welatên rojavayî û Îranê de muzakereyên têkildarî nukleerê hene, binpêkirinên mafan ên li Îranê bal dikişîne.
• Hilbijartina li Brîtanya bi dawî bû 

  Di hilbijartinên ji bo Kamaraya Avam a baskê jêr a Parlamentota Brîtanya ya xwedî 650 parlamenterî ye hilbijartina roja Pênçşemê bi serketina Partiya Muhafezekar li desthilatdariyê û Partiya Neteweyî ya Îskoç (SNP) bi encam bû.
• Li Peravên Diranên Fîlan kremên spîkirina çerm hatin qedexekirin 

  Li Peravên Diranên Fîlan kremên spîkirina çerm bi sedema ji bo tenduristiyê nebaş in hatin qedexekirin.
• Parlamenta Luksembûrgê Qirkirina 1915'an qebûl kir 

  Parlamenta Luksembûrgê Qirkirina gelên Ermenî, Suryanî û Rûmên Pontûs a 1915'an qebûl kir.
• Di hilbijartinê Brîtanya Mezin de Torîes û SNP bi ser ketin 

  Di hilbijartinên li Brîtanya Mezin de Partiya Mûxafazakar (Torîes) a li desthilatdariyê bi ser ket. Surprîza herî mezin jî SNP a ji bo serxwebûna Skoçyayê têdikoşe, kir. SNP'ê ji 59 kursiyên ji bo Skoçyayê 56 qezenç kir.
• ‘Divê di muzakereyên avhewayê de lezgîntir bin’ 

  Civînên têkildarî Konferansa Avhewayî ya di dawiya meha Mijdarê de li paytexta Fransa Parîsê wê destpê bike, didomin. Li gorî Fransaya ku vê hefteyê ji civînan re malovanî kir, divê di muzakereyan de lezgîntir bin.
• Ewropa bi nexweşiya obezîteyê re rû bi rû ye 

  Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) hişyar kir ku Ewropa wê heta sala 2030’î bi nexweşiyeke obezîteyê ya rastîn re rû bi rû bê.
• Rêjeya CO2 a li atmosferê di asta rekorê de ye 

  Amadekariyên civîna bilind a avhewayê ya ku wê di meha Kanûnê de li Parîsê pêk bê, didomin. Zêdebûna CO2 ya rola wê di germahiya global de heye, didome.
• Hikûmeta koalîsyonê li Îsraîlê tê damezrandin 

  Li Îsraîlê, piştî hilbijartinên giştî yên beriya 6 hefteyan hatin kirin, hikûmeta nû ya welêt birêve bibe, hat damezrandin. Lîderê Lîkûd Benyamîn Netanyahû bi desteka Mala Yahûdî ya neteweperest re wê hikûmeta nû ava bike.
• Li Burundî xeteriya drama mirovahiyê 

  Li Burundî ya ku li ber şerekî etnîkî yê nû ye, ji ber krîza siyasî bi dehezaran kesî koçî welatên cîran kirin.
• Ebola sînorê 11 hezarî derbas kir 

  Li welatên Rojavayê Afrîkayê, hejmara mirovên ji ber şewba Ebola jiyana xwe ji dest dan, 11 hezar derbas kir. Yekane pêşketina ku hêviyê dide, daxuyaniya li ser bidawîbûna şewbê li Lîberya ye.
• Îngilîz diçin ser sindoqan: Ji sindoqê dibe ku koalîsyon derkeve 

  Li Îngilîstanê îro hilbijartinên giştî tê kirin. Tê payîn ku ji van hilbijartinan jî koalîsyon derkeve.
• Ji bo hevpeyvîna komkujiya Parîsê Xelata Taybet a RSF 

  Xelatên rojnamevaniyê yên ji aliyê RSF, GEN û malpera Rue89 ve tên dayîn, gihaştin xwediyê xwe. Emmanûelle Valentî ku der heqê komkujiya Parîsê de li ser lêgerîna edaletê ya jinên Kurd hevpeyvîn kir, hêjayî Xelata Taybet a RSF hat dîtin.
• Hasan Nasrallah: Em ê li El Nusra bidin 

  Serokê tevgera Hîzbullah a li Lubnanê Hasan Nasrallah, got ku wê rêxistina wan êrîşî endamên Eniya El Nusra yên li sînorê Sûriyeyê ne bike.
• Di muzakereyên bi Îranê re rawestgeha nû Viyana ye 

  Di navbera Îran û 5 endamên daîmî yên YE’yê, DYA, Rûsya, Çîn, Îngîlîstan, Fransa û Elmanya ku koma 5+1 ava kirine de li ser metna lihevkirina heyî, hevdîtinên li New Yorkê destpê kirin wê 12’ê Gulanê de li Viyana ya Awûstûryayê bidomin.