CÎHAN

Hemû Nûçe

• Li Elmanyayê wê qedexeya tûrbanê ji nû ve bê destgirtin 

  Dadgeha Destûra Bingehîn a Elmanyayê, têkildarî qedexeya tûrbanê biryara xwe da. Weke duh jî hatibû îdîakirin dadgehê biryar da ku qedexeya tûrbanê ne li gor rêgeza ‘azadiya ol û baweriyê” ye.
• Di belavbûna CO2 de tevî pêşketina aborî jî zêdebûn çênebû! 

  Di belavbûna karbondîoksît (CO2) a yek ji gazên herî bi bandor ên li atmosferê belav dibin, di 40 salên dawî de tevî pêşketina aborî jî cara yekem e belavbûna gazê zêde nebû.
• Hejmara koçberên hatine YE sê qat zêde bûn 

  Ji destpêka 2015’an heta niha hejmara koçberên qaçax hatine Ewropayê sê qat zêde bûn.
• Li Elmanyayê qedexekirina nixumandina serî hat betalkirin! 

  Dadgeha Destûra Bingehîn a Federal, biryara xwe ya di sala 2003'an de li ser nixumandina serî ya mamosteyan wergirtibû, ji nû ve nirxand.
• Îzlandayê serlêdana xwe ya ji bo endametiya YE bi awayekî fermî vekişand 

  Îzlanda ku di sala 2009'an de serlêdana endametiya Yekîtiya Ewropa (YE) kir, da xuyakirin ku duh ev serlêdana xwe vekişandiye.
• Li Okyanûsan 1500 ruhberên nû hatin tespîtkirin 

  Li gorî lêkolîneke zanyaran, di sala 2014'an de li okyanûsan bi qasî 1500 ruhberên nû hatine tespîtkirin.
• Li DYA skandaleke nû ya guhdarkirinê 

  Li Dewletên Yekbûyî yên Amerîka skandaleke nû ya guhdarkirinê derket holê.
• Şerê çar salan Sûriye di nav tariyê de hişt 

  Di şer û pevçûnên 4 salan ên li Sûriyeyê, nêzî 220 hezar kesî jiyana xwe ji dest da. Bîlançoya şer ne tenê ev e.
• Li Kazan şewata AVM, 5 mirî 

  Li Kazan a paytexta Komara Tatarîstan a girêdayî Federasyona Rûsya, di navendeke kirîn û firotinê de şewat derket. 5 kesan jiyana xwe ji dest 25 kes jî winda ne.
• Li Yewnanîstanê bêkarî zêde bû 

  Li Yewnanîstanê di çarîka çaremîn a sala 2014’an de asta bêkariyê derket ji sedî 26,1. Asta bêkariyê di sêçarîka yekem de 25,5 bû.
• Rêya herî xetere ya cîhanê ji nû ve vebû 

  Rêya Qral a li Spanyayê ku weke rêya herî xetere ya cîhanê tê binavkirin, piştî 15 salên girtîmayî, ji nû ve hat vekirin.
• Mezintirîn êrîşa tîmsehan a dîrokê: Bi qasî hezar leşker xwarin 

  Di salên Duyemîn Şerê Cîhanê de, bûyereke welê qewimî ku mîna wê di dîrokê de rû nedabû.
• Awûstûralya bi îdîa 'bi mesref e' wargehên Aborjînan radike 

  Hikûmeta Awûstûralyayê, bi biryar e ku Aborjînan ên dixwazin dîroka xwe ya 40 hezar salî biparêzin, ji cih û warên wan bike.
• Guherînên avhewayê mûmyayên Atacama yên 7 hezar salî dirizîne 

  Derket holê ku mûmyayên 7 hezar sal berê yên li Başûrê Amerîkayê ji ber guherînên avhewayê xera bûne.
• Ji IMF'ê ji bo Ûkraynayê krediya 'rizgariya ji îflasê 

  Fona Pere ya Navneteweyî (IMF), wê bi armanca 'rizgariya ji îflasê' krediyên nû bide Ûkraynyaê ku ji ber şerê navxweyî di nava krîzeke cidî ya aboriyê de ye.
• Li Fransayê li dijî çeteya rastgir a nîjadperest operasyon 

  Li dijî koma rastgir a nîjadperest ku di salên dawî de li Fransayê hejmara wan zêde dibe û piraniya wan şîdetê pêk tînin, operasyonek mezin pêk hat.
• Li Nîjeryayê 36 wargeh ji Boko Haram hatin rizgarkirin 

  Li Nîjeryayê, di operasyona hevpar a bi artêşên Çad û Nîjerê re li dijî Boko Haram tê meşandin de, 36 wargeh hatin rizgarkirin.
• Aloziya di navbera Swêd û Sûidiyan de mezin dibe 

  Krîza dîplomatîk a di navbera Swêd û Erebîstana Siûdî de dewam dike. Swêdê, peymana firotina çekan a 10 sal in di meriyetê de ye betal kir, Erebîstana Siûdî jî sefîrê xwe yê bilind vekişand.
• Tevgera gerîlayan ELN, çar jeolog berdan 

  Artêşa Rizgariyê ya Kolombiya ELN, a piştî FARC'ê duyemîn tevgera gerîlayan e, çar jeologên ku meha Sibatê desteser kiribû berda.
• Li Maîdûgûrî dîsa çalakiya xwekujî 

  Li bajarê Maîdûgûrî yê bakurê Nîjeryayê di êrîşa xwekujî ya jineke ciwan pêk anî, herî kêm 12 kesan jiyana xwe ji dest da.
• Japonya qurbanên erdheja mezin û tsûnamiyê bibîr tîne 

  Japonya, li tevayî welêt kesên di erdheja 11’ê Adara 2011'an û karesata tsûnamiyê de jiyana xwe ji dest dabûn bibîr tîne.
• Li Karaçî serdegirtina avahiya partiya herî mezin 

  Hat ragihandin ku li herêma Karaçî ya Pakîstan di serdegirtina avahiya partiya herî mezin de gelek çek hatine bidestxistin. Piştî serdegirtinê li bajêr aloziyan rû da.
• Kolombiyayê bombebarana li dijî FARC’ê rawestand 

  Serokkomarê Kolombiyayê Juan Manuel Santos ferman da ku di çarçoveya hevdîtinên aştiyê yên di navbera FARC û hikûmetê de, bombebarana li dijî gerîlayên FARC’ê bên rawestandin.
• Li Brukselê 10 hezar kesî hikûmet protesto kir 

  Li paytexta Belçîka Brukselê li ser banga sendîkayan îro bi hezaran mirov ji bo şermezarkirina polîtîkayên hikûmetê derketin kolanan.
• Donbassê bangek mîna ultumatonê li Kîevê kir 

  Komarên Gel ên Donetsk û Lûganskê ji rêveberiya Kîevê xwestin, ku herêmên statuya taybet bide wan, di nava 3 rojan de diyar bike.