CÎHAN

Hemû Nûçe

• RTC: Koçber û penaber bi rîska giran a tenduristiyê re rû bi rû ne 

  Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (RTC) ragihand ku li seranserê cîhanê koçber û penaber bi rîskên cidî yên tenduristiyê re rû bi rû ne û got, sîstemên heyî yên tenduristiyê jî nikarin bersivê bidin pêwîstiyên heyî.
• Li Afganîstan û Pakîstanê karesata lehiyê: Di du hefteyan de 121 mirî  

  Li Afganîstan û Pakîstanê ji ber barana zêde, bahoz û lehiyên ku di du hefteyên dawî de bi bandor bûn, herî kêm 121 kesan jiyana xwe ji dest dan, bi sedan kes birîndar bûn.
• Li Ûkraynayê êrîşek pêk hat: Herî kêm 5 kes mirin, 19 kes birîndar bûn 

  Rûsyayê li bajarê Nikopolê li herêma Dnipropetrovsk a Ûkraynayê êrîşek pêk anî û di encama êrîşê de herî kêm 5 kesan jiyana xwe ji dest dan û 19 kes jî birîndar bûn. Rayedaran dan zanîn ku di êrîşa berbehs de welatiyên sivîl hatine hedefgirtin.
• Li Kongoyê di êrîşa hêza girêdayî DAÎŞ’ê de herî kêm 43 kes mirin 

  Li rojhilatê Komara Kongoyê ya Demokratîk di êrîşa Hêzên Mutefîk a Demokratîk (ADF) a girêdayî DAÎŞ’ê de herî kêm 43 kesan jiyana xwe ji dest dan.
• Li Pakistanê êrişa xwekujî: 5 sivîlan jiyana xwe ji dest dan 

  Li herêma Bannu ya li bakurrojavayê Pakistanê, di encama êrişeke xwekujî de ku bi wesayiteke bombebarkirî hate kirin, 3 jin û 2 zarokan jiyana xwe ji dest dan, 4 kes jî birîndar bûn.
• HRW: Li Burkina Fasoyê ji 2023’yan û vir ve zêdetirî 1.800 sivîl hatine qetilkirin 

  Li gorî rapora ku ji hêla HRW’ê ve hat weşandin, artêşa Burkina Faso, hêzên piştgiriya sivîl û JNIM-a girêdayî El Qaîdeyê ji sala 2023’yan û vir ve 1.837 sivîl qetil kirine. Di raporê de hat gotin ku sûcên ku hatine kirin dikarin di çarçoveya "sûcên şer"
• Gelo dewlet krîza enerjiyê wekî firsend dibînin û kaseya xwe tijî dikin? 

  Li Fransa û Belçîkayê bi zêdebûna bihayê sotemenî, gaz û elektrîkê re nîqaşên ku dewlet dahatên xwe yên “Baca Nêrxê Zêdekirî” (BNZ) û bacê zêde dikin mezin dibin. Opozîsyon û hin partî dixwazin dahatên zêde ji gel re werin vegerandin.
• Trump: Em bi rengekî cidî difikirin ku xwe ji NATO'yê vekişînin 

  Serokê DYE'yê Donald Trump bi ser endamên NATO'yê ve çû yên ku piştgirî nedan şerê îranê û got, ew bi rengekî cidî dinirxînin ku Washingtonê ji nava NATO'yê vekişîne.
• Balafira leşkerî ya Rûs ket: 29 kes mirin 

  Wezareta Parastinê ya Rûsyayê ragihand ku balafireke wan a veguhestina leşkerî li ser Qirimê kete xwarê û 29 kesên di hundirê balafirê de mirin.
• Li Porto Alegre Konferansa Yekem a Navneteweyî ya Antî-Faşîst 

  Konferansa Yekem a Navneteweyî ya Antî-Faşîst ji 26 heta 29’ê Adarê li bajarê Porto Alegre yê Brezîlyayê hate lidarxistin.
• Êrîşên DYE û Îsraîlê li ser Îranê berdewam dikin 

  Li aliyekî êrîşên hemwext ên DYE û Îsraîlê li dijî Îranê berdewam dikin, li aliyê din jî Îran peyamên bersivdanê dide.
• Rapora YE’yê: Hiqûqa dewletê li 5 welatan bi awayekî sîtematîk tê xirabkirin 

  Li gorî rapora Yekîtiya Azadiyên Sivîl a Ewropayê, li Yekîtiya Ewropayê hiqûqa dewletê bi êrîşên herî giran re rû bi rû ye. Macaristan, Îtalya, Slovakya, Bulgaristan û Hirvatistan bi "xirabkirina sîstematîk" hatin tawanbarkirin.
• Li Elmanyayê endamê AfD’ê siwareya xwe şewitand û xwest sûcê bixe stûyê komên çepgir 

  Derket holê ku li eyaleta Bavyera ya Elmanyayê, endamekî AfD’ê siwareya xwe daye ber agir û piştre hewl daye ku bûyerê bixe stûyê komên çepgir. Polîs aşkera kir ku nameya gefê ya sexte û nivîsên ser dîwaran jî ji aliyê heman kesî ve hatine amadekirin.
• Dilxwaziya Trump a ji bo golfê nêzîkî 100 mîlyon dolarî li ser DYA’yê rûniştiye 

  Hate diyarkirin ku geştên golfê yên Serokê DYA’yê Donald Trump ku ji dema vegera ser erkê ve pêk anîne, ligel lêçûnên ewlehî û veguhastinê, nêzîkî 101,2 mîlyon dolar li ser bacgirên Amerîkî rûniştiye.
• Li Efrîkaya Başûr di festîvalekê de Konfederalîzma Demokratîk hate nasandin 

  Li bajarê Johannesburg ê Efrîkaya Başûr di Festîvala Mafên Mirovan de li gel Konfederalîzma Demokratîk perspektîfên Konfederalîzma Jinan a Demokratîk a Cîhanê bi beşdaran re hate nasandin.
• Li DYE 8 mîlyon kes Trump şermezar kirin 

  Li DYE bi mîlyonan kes beşdarî xwepêşandan ‘No Kings’ a li dijî polîtîkayên koçberiyê, şerê li dijî Îran û şêwaza rêveberiya otorîter ê Donald Trump bûn. Li gorî organîzatoran, li seranserê welêt herî kêm 8 mîlyon kes beşdarî xwepêşandanan bûne.
• Biryara NY'ê ya têkildarî bazirganiya koleyan: Sûcê herî giran ê li dijî mirovahiyê 

  Civata Giştî ya Neteweyên Yekbûyî (NY) pêşnûme biryara ku bazirganiya koletiyê ya Atlantîkê weke "Sûcê herî giran ê li dijî mirovahiyê" pênase dike, bi piraniya dengan qebûl kir. Piştî biryarê nîqaşên li ser tazmînatê di rojevê de ye.
• PE Rêziknameya ku koçberiyê dijwar dike pejirand 

  Parlamentoya Ewropayê rêziknameyeke nû ya ku armanc dike koçberên daxwaza wan a penaberiyê hatî redkirin zûtir dersînor bike, pejirand. Ev rêzikname rê li ber avakirina navendên vegerandinê yên li welatên derveyî Yekîtiya Ewropayê (YE) jî vedike.
• Li Sûdanê êrîşa bi droneyan: Herî kêm 28 sivîl hatin kuştin 

  Li herêmên Kordofan û Darfûrê yên Sûdanê du êrîşên bi droneyan pêk hatin. Di encama êrîşê de herî kêm 28 kes bûn qurbanî û gelek kes jî birîndar bûn.
• Awûstralyayê têketina kesên xwediyê pasaporta Îranê da sekinandin 

  Awûstralyayê bi hinceta şerê li Rojhilata Navîn têketina welêt a kesên xwediyê pasaporta Îranê yên bi armanca turîstîk û xebata demkurt ji bo 6 mehan da sekinandin.
• Sererkanê Fransayê: Tevgerên nediyar yên DYA’yê zirarê didin berjewendiyên me 

  Sererkanê Fransayê Fabien Mandon, di axaftineke xwe ya li forumekê de diyar kir ku tevgerên Amerîkayê (DYA) yên ku nayên pêşbînîkirin, zirarê didin berjewendiyên Fransayê.
• Neteweyên Yekbûyî: Li Sûdanê bêhtirî 500 sivîl hatin kuştin 

  Komîseriya Bilind a Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî, ragihand ku di navbera mehên Çile û Adarê de bi taybetî li herêma Kordofan a Sûdanê di encama êrîşên balafirên bêmirov de bêhtirî 500 sivîl hatine kuştin.
• WHO: Li Sûdanê di êrişa li ser nexweşxaneyê de herî kêm 64 kes mirin 

  Dîrektorê Giştî yê Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) Tedro Adhanom Ghebreyesus piştrast kir uk li Sûdanê li ser navendên tenduristiyê êrişek hatiye kirin.
• DYE, ji bo petrola Îranê bi rengekî demkî destûra standinê da 

  Wezareta Xezîneyê ya Dewletên Yekbûyî yên Emerîkayê, destûr da ku hin petrola Îranê ya li deryayê hatiye dîtin bi rengekî demkî were standin. Li gorî agahiyan, ev biryar ji bo kêmkirina bilindbûna bihayên petrolê ye.
• Dîrektorê DYA’yî yê ku îstifa kir: Me El Qaîde û DAÎŞ wekî hêzên wekîl bi kar anîn 

  Dîrektorê Navenda Neteweyî ya Dijî Terorê ya DYA’yê Joseph Kent ê ku îsîtfa kir êrîşên li ser Îranê rexne kir û diyar kir ku DYA El Qaîde û DAÎŞ’ê wekî hêzên wekîl li Sûriyeyê bi kar aniye.