Piştî hilweşandina rejîma Baasê di sala 2003’yan de, civaka Êzidî di nava valahiyeke siyasî û ewlehiyê de ma. Ev valahî ne qeza bû, lê encama stratejiyeke ku di arşîvên wê demê de weke ‘kontrolkirina bêyî hebûna rasterast’ tê pênasekirin. Di navbera salên 2003 û 2012’yan de, Şengal bû qada ku hêzên navneteweyî, hêzên herêmî û rêxistinên radîkal ên di binê erdê de li ser zemîna wê lîstikên xwe kirin. Belgeyên ku di salên dawî de hatine eşkerekirin nîşan didin ku di vê serdemê de, Şengal ji aliyê îstîxbaratî ve bi temamî hatibû vekirin.

Di raportên Hêzên Hevpeymaniyê (Coalition Forces) yên sala 2005’an de, bi awayekî şênber tê diyarkirin ku "Şengal herêmeke ku kontrolkirina wê ji bo ewlehiya sînorê Sûriyeyê krîtîk e." Lê belê, di heman raportan de, di şûna ku hêzeke parastinê ya Êzidî bê avakirin, tê pêşniyarkirin ku "divê ewlehî bi rêya têkiliyên eşîrî yên ku bi dewletê re girêdayî ne, were meşandin." Ev, bêbandorkirina hêza komînal bû. Di şûna ku gel xwe biparêze, ew neçar hatin hiştin ku li benda "hêzên derve" bimînin.

Li gorî belgeyên "Wikileaks" ên ku derbarê Iraqê de hatine weşandin, di navbera salên 2006 û 2009’an de, bi dehan raporên îstixbaratî hebûn ku hişyarî didan: "Hêzên radîkal li Şengalê xwedî torên lojîstîkî ne." Lê tevî van hişyariyan, tu tevgereke parastinê ya cidî ji bo Êzidiyan nehat kirin. Berevajî, di belgeyên Rêveberiya Ewlehiya Navxweyî de tê dîtin ku "destûr nayê dayîn ku Êzidî çekên giran an jî pergalên parastinê yên xweser bikar bînin." Ev, fermana "bêçekkirina civakê" bû. Dewletê, bi her awayî rê li ber parastina xweser girtibû.

Di vê serdemê de, şerê sîxurî gihîşt asteke nû. Êzidî di nava çarçoveya sîstema agahdariyê de hatin dorpêçkirin. Di sala 2007’an de, piştî êrîşên xwekujî yên li Sîba Şêx Xidir û Girzerik, civaka navneteweyî tenê daxuyaniyên şermezarkirinê dan. Lê di arşîvên leşkerî de, tê dîtin ku van êrîşan zemînê civakî ya Êzidiyan qels kiriye û wan ji bo operasyonên din ên mezin amade kiriye. Ev tê wê wateyê ku êrîşên biçûk, wekî testên şer dihatin bikaranîn.

Belgeya herî girîng a vê zemînê, di sala 2008’an de di "Raporta Ewlehiya Herêmî" de hatiye nivîsandin: "Divê Êzidî bi rêya aboriya xwe ya ku bi temamî li ser karta xurekê ye, bên kontrolkirin. Her hewldaneke serxwebûnê ya aborî, dê bibe sedema bêîstiqrariyê." Ev, stratejiya birçîhîştinê bû. Mirovên ku nikarin bi xwe bijîn, mirovên ku nikarin keda xwe biparêzin, di warê siyasî de jî bê vîn dimînin. Di sala 2010’an de, hejmara Êzidiyên ku di nava komelgehan de bêkar bûn, di ser ji sedî 75’ê re bû. Ev bêkarî, ne encama kêmasiya derfetan bû, lê encama siyaseta "bêaborîkirinê" bû.

Weke din, em nikarin rola hêzên derve (di çarçoveya sînorên Iraq û Sûriyeyê de) ji bîr bikin. Di navbera salên 2003-2012’yan de, Şengal ji bo gelek komên radîkal bû dergeh. Di belgeyên wê demê yên serdema 2011’an de tê dîtin ku "Şengal ji bo derbasbûna kadroyên radîkal ji Sûriyeyê ber bi Iraqê ve, cîhekî stratejîk e." Lê belê, di şûna ku vê dergehê bigirin û Êzidiyan weke "mertala sînor" bikar bînin, wan Êzidî weke "pêkhateyeke bêbandor" dîtin. Wan nehiştin ku Êzidî li ser vê xeta stratejîk a dergehê, bibin xwedî hêzeke parastinê.

Di van salan de, bêdengiya navneteweyî "bêdengiyeke sîstematîk" bû. Civaka navneteweyî dizanî ku li Şengalê xeterek heye. Di raporên Neteweyên Yekbûyî (NY) ên derbarê "Mafên Mirovan li Iraqê" (salên 2009-2011), bi dehan caran hatiye gotin ku: "Civaka Êzidî di nava xetereya tunebûnê de ye." Lê belê, tu mekanîzmayeke parastinê ya navneteweyî nehat avakirin. Ev bêdengî, di rastiyê de "çiraya kesk" bû. Dema ku hêzên navneteweyî, yên ku li herêmê bûn, li hemberî vê xeterê bêdeng man, komên radîkal ev weke destûr dîtin.

Di navbera salên 2010-2012’an de, ev zemîn bi "propaganda reş" a ku li ser medyaya herêmî dihat meşandin, hat tûjkirin. Êzidî di nava raya giştî ya Iraqê de wekî "yên ku bi hêzên derve re dixebitin" dihatin nîşandan. Ev propaganda, zemîna civakî ya êrîşê amade kir. Gava ku êrîşkar hatin, êdî ne tenê "biçûkên radîkal", lê cîranên ku bi salan bi wan re dijiyan jî bi vê propagandayê hatibûn perwerdekirin ku Êzidiyan weke dijmin bibînin. Belgeyên ku di arşîvên medyaya wê demê de hatine dîtin, nîşan didin ku çawa "gotarên nefretê" weke beşek ji operasyonê hatine bikaranîn.

Zemînê fermanê, di sala 2012’yan de bi temamî gihîştibû xala teqînê. Hemû parçeyên vê zemînê hatibûn amadekirin:

1.    Qutkirina ji çiya (ku stûna parastinê bû).
2.    Bêaborîkirina bi sîstema komelgehan (ku vîna aborî şikand).
3.    Bêstatûbûna qanûnî (ku mafê xwe-parastinê ji wan stend).
4.    Bêdengiya navneteweyî û sîstema sîxuriyê (ku deriyên fermanê vekir).

Ev çîroka wê civakê ye ku bi her awayî hatibû "bêçek kirin". Ew zindanên vekirî yên ku rejîma Baasê ava kiribû, di salên 2003-2012’yan de bi destê "hêzên nû" û "bêdengiya cîhanê" bûn goristanên ku li benda hatina êrîşkarên dawî bûn. Di arşîvên dîrokê de, ev serdem weke serdema "bêçarekirina zanebûn" tê pênasekirin. Wan dixwest Êzidî bi her awayî ji nav bibin; ne tenê bi kuştinê, lê beriya wê bi şikandina vîna wan, bi xizan kirina wan, bi bêstatu kirina wan û bi bêdeng kirina cîhanê li hemberî qêrînên wan.

Ev zemîna ku hat avakirin, zemînê tunekirinê bû. Her belgeya ku me heta niha behs kir, nîşan dide ku fermanê ne bûyerek bû ku ji hewayê ketibe xwarê. Ew encama plana 40 salî ya dewletan û hêzên ku dixwestin Êzidiyan ji ser rûyê erdê rakin bû. Û Êzidî, di nava van hemû hewldanan de, bi tenê bûn. Tenêbûna wan, encama wê sîstema "bêparastinê" bû ku bi destê zagonan, bi destê biryarnameyan û bi destê "bêdengiya cîhanê" hatibû avakirin. Ev, rûyê rastî yê fermanê ye; rûyê ku bi salan di bin siya belgeyên fermî de hatiye veşartin.