Di 14’ê Tebaxa 2007’an de, dema ku civaka Êzîdî di nava jiyana xwe ya rojane de bû, çar kamyonên tije teqemenî li nahiya Tilizêr û Sîba Şêx Xidir teqiyan. Vê êrîşê nêzî 500 Êzîdî qetil kirin û bi hezaran kes jî birîndar kirin. Di warê civaknasî û dîroka Êzîdyatiyê de, ev teqîn wekî sînyala destpêkirina jenosîdê tê qebûlkirin. Lê belê, ya herî metirsîdar ne tenê ev teqîn bûn, rewşa ewlehiyê ya wê demê bixwe bû. Wê demê Şengal di bin kontrola leşkerî ya Pêşmergeyên PDK’ê û hêzên hikûmeta Iraqê de bû. Gel dipirse: Çawa dibe ku çar kamyonên barhilgir, bi vî awayî bi hêsanî di nav gundên ku bi xalên kontrolê hatibûn dorpêçkirin re derbas bibin û vê teqînê pêk bînin? Ev pirsa ku hîna jî bersiveke wê ya fermî tune ye, nîşana bêparastineke bi zanebûn e. Di belgeyên çavdêriyê yên wê demê de tê diyarkirin ku xalên kontrolê yên Pêşmerge, 24 saetan çûnûhatina li herêmê kontrol dikirin. Wê demê Şengal bi dehan nuqteyên kontrolê yên ku bi alaya PDK’ê hatibûn xemilandin dihat parastin. Lê dema ku teqîn çêbûn, hemû ev hêzên ewlehiyê di kêliyekê de bêbandor man. Ev êrîş di rastiyê de gefa ‘Hûn êdî li vir ne di ewlehiyê de ne’ bû.

Ev êrîş, di warê akademîk de wekî ‘Jenosîda li ser rê ye’ tê binavkirin. Rêxistinên mîna El-Qaîdeyê ku wê demê li herêmê pir çalak bûn bi van êrîşan dixwestin Êzîdiyan bitirsînin, wan koçber bikin yan jî ji axa wan dûr bixin. Belgeyên ku piştî êrîşê hatin eşkerekirin û têkiliyên di navbera hin hêzên îstixbarî û komên radîkal de nîşan didin ku ev teqîn ne tenê encama terora ji derve bûn. Ev bûyer di heman demê de encama wê valahiya ewlehiyê bû ya ku bi destê PDK’ê û hêzên Iraqê hatibû avakirin. PDK’ê bi soza ew ê Êzidiyan biparêzin hatibû Şengalê, lê di roja herî herî giran de, wan hêzan nekarî gundên Êzîdiyan ji êrîşeke bi vî rengî ya mezin biparêzin. Vê şikestina mezin, zemîna fermana dawî hîn bêtir xurt kir. Di belgeyên rêxistina Çavdêriya Mafên Mirovan (Human Rights Watch - 2007, Report on Iraq’s Minority Situation) de jî bi hûrgilî behsa vê valahiya ewlehiyê tê kirin. Di raporê de tê gotin ku hêzên Kurd ên li herêmê nekarîn civaka Êzîdî biparêzin û ev yek bû sedem ku baweriya Êzîdiyan bi wan bişkê.

Piştî vê komkujiya hovane, Rêber Apo di peyamên xwe yên ji Îmraliyê de, bi awayekî pir dijwar û bi hişyariyeke mezin li ser vê rewşê sekinî. Rêber Apo di 20’ê Tebaxa 2007’an de, di parêzname û peyamên xwe yên ji bo tevgera azadiyê û raya giştî de, bi eşkereyî wiha got, "Ev êrîşa li ser Tilizêr û Sîba Şêx Xidir, êrîşek e li ser hebûna gelê Kurd bi giştiye û bi taybetî jî li ser Êzîdiyan e. Ger civakek xwe bi xwe neparêze, ew civak her tim bi fermanan re rûbirû dimîne. Êzîdî divê ji vê komkujiyê dersê derxînin; divê hêza xwe ya parastinê, li ser bingeha parastina cewherî, bi lez ava bikin.” Ev banga Rêbertî ne tenê bangeke siyasî ya asayî bû; ew bang ji bo hişyariyê bû da ku pêşiya fermanê bigire. Rêber Apo digot ku pêdiviya Êzîdiyan bi hêzeke wisa heye ku ne girêdayî partiyên desthilatdar mîna PDK û hwd. be. Ev banga wî bi awayekî eşkere diyar dikir ku partiyên ku îro dibêjin em we diparêzin, dê sibê we li ber qirkirinê bi tenê bihêlin.

Rêber Apo di analîzên xwe de li ser vê mijarê disekine û diyar dike ku pergalên dewletî û partiyên heyî, Êzîdiyan tenê dema ku berjewendiyên wan hebin bi kar tînin. Peyama Rêber Apo ya piştî sala 2007’an, wekî manifestoya parastina Êzîdiyan hat dîtin. Rêber Apo bang li hemû hêzên civakê dikir ku li ser bingeha baweriya xwe ya kevnar û li ser bingeha parastina çiyayê Şengalê, divê rêxistina xwe ya leşkerî û civakî ava bikin. Rêber Apo diyar dikir ku Şengal ne cihê wê yekê ye ku mirov li benda hêzên derve bimîne; Şengal warê berxwedanê ye û ger Êzîdî xwe neparêzin, tu hêz nikare wan biparêze. Ev gotin, 7 sal beriya fermana sala 2014’an, di rastiyê de nexşerêya rizgariyê bixwe bû. Lê belê, PDK’ê û hêzên din ên herêmî ev bang wekî gefek li ser serweriya xwe didîtin û asteng dikirin. Belgeyên ku di nava kadroyên PDK’ê yên wê demê de hatine dîtin mîna Rapora Ewlehiyê ya Mûsilê ya sala 2008’an, nîşan didin ku wan hewl didan her hewldana Êzîdiyan a ji bo rêxistinbûnê bi navê pirsgirêka ewlehiyê bitepisînin.

Di vê çarçoveyê de, divê em bizanibin ku teqînên li Tilizêr û Sîba Şêx Xidir, ceribandineke ji bo berxwedana civakê bûn. Gava ku civaka Êzîdî piştî van teqînan nekarî bibe xwedî hêzeke parastinê, komên radîkal ku paşê bûn DAÎŞ ev bêdengî û bêparastinî wekî destûrekê ji bo êrîşên nû dîtin. Rêber Apo di peyamên xwe yên salên 2008-2010’an de, daxwaza xwe dubare kir û hişyarî da, "Ger hûn hêza xwe ya parastinê ava nekin, hûn ê bibin qurbana fermaneke nû." Lê mixabin, siyaseta wê demê ku Şengalê tenê wekî qada dengên hilbijartinê didît, guh neda van hişyariyan. PDK’ê bi gotinên weke ‘em hene, hûn di ewlehiyê de ne’ civak xapand. Lê rastî ev bû ku di bin navê wê ewlehiyê de, Êzîdî hîn bêtir bêparastin hatin hiştin. Teqînên sala 2007’an zemîna fermana sala 2014’an xurt kirin; ji ber ku wan tirs di mejiyê civakê de çand û bêbaweriya li hemberî pergalên parastinê kûrtir kir.

Teqînên sala 2007’an nîşan dan ku Şengal bi tenê ye. Di arşîvên Neteweyên Yekbûyî (UNAMI, 2007) de, behsa rewşa Êzîdiyan a piştî van teqînan tê kirin û bi eşkereyî tê gotin, "Êzîdî di nava çarçoveyeke ewlehiyê ya ku ji hêla hêzên Kurd ve tê kontrolkirin de, rastî gefên cidî tên." Ev belgeyên navneteweyî piştrast dikin ku parastina ku PDK’ê soz dabû, tenê li ser kaxezê ma. Rêber Apo di analîzên xwe de li ser vê bêparastiniya fermî disekine û dibêje: "Parastina ku ji aliyê dewletê yan jî partiyên dewletxwaz ve tê kirin, parastin nîne; ew tenê kontrolkirin e. Parastina rasteqîn, ya ku gel bi xwe ava dike ye." Ev raman, bû bingeha Sîstema Parastina Xweser a ku paşê hat avakirin. Lê belê, di sala 2007’an de, gava ku gel hêj di bin bandora tirsê de bû, vê bangê tenê di nava kesên xwedî hişmendiya parastinê de deng vedabû.

Di encamê de, teqînên 14’ê Tebaxa 2007’an zemîna wê fermanê bi xwînê mohr kir, ya ku bi salan bi rêya Madeya 140’an û polîtîkayên komelgehkirinê hatibû amadekirin. Ew teqîn fermaneke biçûk bû ku rê li ber fermaneke mezin vedikir. Hişyariyên Rêber Apo di vî warî de ne tenê wekî xebateke siyasî, lê wekî xebateke mirovî û dîrokî derdikevin pêş. Ger di sala 2007’an de, li ser bingeha wê banga Rêber Apo hêza parastina cewherî hatibûya avakirin, dibe ku di sala 2014’an de ew fermana giran nehatibûya serê Êzîdiyan. Lê belê, siyaseta bêparastiniyê ya ku ji aliyê Bexda û Hewlêrê ve di nava Madeya 140’an de hatibû ferzkirin, hişt ku guh nedin vê banga dîrokî. Ev dîroka me ye; dîroka bangekê ye ku hat kirin, lê ji bo berjewendiyên teng hat piştguhkirin. Di nava vê lîstikê de, civaka Êzîdî di navbera wan herdû aliyên ku tenê dixwestin herêmê kontrol bikin de bi awayekî hovane hat kuştin, da ku zemîna sala 2014’an hîn bêtir amade bibe.

Ev êrîş, di dîrokê de wekî pêngava yekem a jenosîdê tê tomar kirin. Ew roj, rojeke wisa bû ku Êzîdiyan dît ku ew di nava wan komelgehên mîna zindanan de ne di ewlehiyê de ne. Di heman demê de wan dît ku ewên soz dabûn wan biparêzin, tenê li ser kaxezê parastinê dikin. Banga Rêber Apo di nava vê tarîtiyê de mîna ronahiyekê bû. Lê belê, civaka Êzîdî ya ku bi polîtîkayên bêvînkirinê hatibû perwerdekirin, di wê serdemê de hêj ne di wê astê de bû ku vê banga rûmetê ya ji bo avakirina hêza xwe ya parastinê bi cih bîne.