Aştiya civakî girîng e; Ji bo avakirina sosyalîzma demokratîk, divê pirsgirêka aştiya civakî bê çareserkirin. Aştiya civakî bi şer nabe. Ji bo belavbûna sosyalîzma reel jî heman tişt e. Sosyalîzma reel ji ber ku xwe dispêrt şer hilweşiya. Wekî ku tê zanîn, Mao dibêje, “Desthilatdarî di devê tivingê de ye”. Lê sosyalîzm di devê tivingê de ava nabe. Di devê tivingê de dewlet ava dibe, netew dewlet ava dibe û ew jî ne sosyalîzm e. Jixwe hewldanên bi vî rengî têk çûne.

Ji ber vê xweparastin her dem pêwîste. Xweparastin bi hiqûq û siyaseta demokratîk re dibe. Dema ku ji hêla hêzek ve ji bo tunekirina hebûnê êrîşek hebe, mafê serhildanê derdikeve holê. Ev pîvan ji bo aştiya civakî jî girîng e. Ev pîvan dê di hemû danûstandinan de were parastin. Ji perspektîfa sosyalîzma demokratîk jî xweparastin jî girîng e.

…

ŞOREŞA POZÎTÎF

Têgeha nû û ya herî girîng a pêvajoya avakirinê, şoreşa pozîtîf e. Ev têgihiştineke nû ya şoreşê ye. Ev ne teoriya hilweşînê ye, teoriya avakirinê ye. Hemû şoreş, di bingeh de hilweşîner in. Armanca wan desteserkirina desthilatdarî û dewletê ye û li ser vê bingehê xwe avakirine. Cudahiya şoreşa pozîtîf ew e ku bêyî ku bi desthilatdarî û dewletê re têkildar be, avakirina civakeke demokratîk û neteweye demokratîk li ser bingeha komunalîzmê ye. Bi gotineke din, em ê cîhana xwe ava bikin. Têkbirina dewletê ne bi hilweşandina wê, bi tengkirina qada dewletê bi avakirina komunalîzmê pêk tê. Sosyalîzm rastiyeke Rojhilata Navîn e; Koka wê li vir e. Komunalîzma demokratîk an jî sosyalîzma demokratîk tenê li vir dikare şîn bibe.

Rastiya avaker a ku jê re şoreşa pozîtîf tê gotin, xwe dispêre modernîteya demokratîk. Modernîteya sosyalîst a demokratîk tê wateya parastin û parastina nirxên civakî û komunal a li dijî sîstema kapîtalîst. Li dijî sê stûnên modernîteya kapîtalîst, sê pîvanên bingehîn ên modernîteya demokratîk an jî komunalîzm hene: li dijî netew-dewletê neteweya demokratîk, li dijî kapîtalîzmê komunalîzma demokratîk û li dijî pîşesaziyê jî eko-ekonomîk hene. Parastina civakê bi komunalîzmê li dijî hêza hilweşîner a tirsnak kapîtalîzmê, ku sîstema talankirinê ye, pêdiviyeke hebûnê ya dema nû ye. Israra di komunalîteya demokratîk de ji her demê zêdetir israra di mirovbûnê de ye.

HUCREYA BINGEHÎN A SÎSTEMA CIVAKA DEMOKRATÎK KOMUN E

Hucreya bingehîn a sîstema civaka demokratîk komun e. Komun tê wateya paradîgmaya bingehîn, fikra bingehîn, civaka xweser e. Çawa ku dewlet xwedî dîrokek e, komunê jî xwedî dîrokek e. Çawa ku netew-dewlet çeka kapîtalîzmê ye, pîvan û çeka gelan jî komun e. Şoreşa sereke avakirina komunê ye. Her tiştî, her gav, her polîtîka divê li dora komunê were pêşxistin. Jiyana azad a gel wê bi komunê pêkan be. Xwezaya sosyalîzmê xwe dispêre komunan. Eksena serdema nû dê avakirina civakeke komunal a demokratîk be.

Di qada siyasî de derbaskirina desthilatdariyê û rêveberiya demokratîk esas girtin, ji bo sosyalîzmê pîvaneke jiyanî ye. Ev pîvan dê bibe îfadeya derbasbûna ji têgihiştina netewe-dewlet ber bi têgihiştina neteweyeke demokratîk û amûrên wê yên siyasî. Tedbîra li dijî desthilatdarî û nexweşiya dewletbûnê ku ev ji bo sosyalîzmê mîna mirinê ye, komunalîtî ye. Avakirina jiyana komunal tê wateya paqijkirina sosyalîzmê ji têgehên wê yên desthilatdarî û dewletê û sosyalîzmê bi cewhera xwe ya demokratîk re bînin cem hev.

…

KESÊ SOSYALÎST KOMUNAL E Û KOMUNALÎST E

Kesê sosyalîst komunal e û komunalîst e. Peywira wan a pêşîn rêxistinkirina komunê ye. Ji ber ku cewhera civakîbûnê komun e. Divê di werziş, perwerde, çand, hawirdor, qadên civakî, aborî, huner û her qadê de komunên cuda werin avakirin. Her tiştî, her gav, her polîtîka divê bi komunê di navendê de were pêşxistin; ji ber ku komun paradîgma û fikra bingehîn e. Ev jî hewcehî bi berhevkirina cidî, hêza entelektuel, felsefe û exlaqê heye. Di vî warî de divê sê helwestên bingehîn ên pîvanî hebin: demokrasî, azadî û sosyalîzm. Tenê bi vî awayî komun dikare pêş bikeve.

…

Komun hewceyê toreke têkiliyên federatîf e ku li ser bingeha rêveberiya xweser e. Bêyî demokrasî komun nabe. Xwezaya wê ya demokratîk ji rêveberiya xweser tê. Demokrasiya komunê sosyalîzm e û neteweyek demokratîk jî neteweyek sosyalîst e. Ji bo ku gel bibe civakeke neteweyî, di rastiyê de, ew e ku bibe neteweyeke demokratîk. Têgeha dîktatoriya proleteryayê bi pirsgirêk e. Ji ber ku dîktatorî tê wateya hêz û tundiyê. Li vir, cudahiyek radîkal tê kirin. Demokrasî ne dewr girtina rêveberiyê ye. Komuna ku dê were avakirin divê demokratîk be, bi kurtasî divê xwe bi xwe rê ve bibe.

Hebûna bernameya netewe-dewlet ne dikare bibe armancek guncaw ji bo ramana sosyalîst û ne jî dê çareseriyeke pratîk û realîst biafirîne. Ger pêk hatiba jî ew ê pir bi xwîn baya. Ev tiştek e ku sosyalîst nikare qebûl bike. Ji ber vê yekê, me pêşniyara çareseriyê ya 'neteweya demokratîk' pêş xist. Çareseriya ku ji bo sosyalîzmê guncaw e, çareseriya neteweya demokratîk e. Pêşxistina 'bernameya civaka demokratîk' bi têgihiştina ku 'sosyalîzm bêyî demokrasî nabe' pîvanek e ku divê di her şert û mercan de were pêkanîn.

…

KURD DÊ BIBIN XWEDÎ HÊZA XWEPARASTINÊ

Di rastiyê de hêza xweparastinê wê ne artêşa netew-dewletan be û Kurdek jî wê nebe hêza netew-dewletê. Ev hêz wê ji polîsan mezintir be, lê ji artêşa dewletê biçûktir be û ew ê teqez li gorî têgihiştina sosyalîzmê be. Ew ê bibe hêzek ku li dijî her hêzek ku bi zorê rê li ber tunekirina neteweyî, înkarkirina neteweyî an pevçûnên eşîrî vedike, were bikar anîn. Ev taybetmendiyeke giştî ye. Ji bo aştiya civakî jî pêwîst e ku netew-dewlet hewcedariyeke bi vî rengî ya xweparastinê nas bikin.

…

LI ŞÛNA NETEWEYÊN YEKBÛYÎ, MODELA RÊXISTINBÛNEKE NÛ

Neteweyên Yekbûyî (NY) a li ser esasê netew dewletan jî, îflas kiriye. Li şûna wê divê bi tarzê “Netew-dewlet û Yekîtiya Netewên Demokratîk” modela rêxistinbûneke nû were fikirîn. Yekîtiya Netewên Demokratîk tenê netew-dewletan na, netewên bêdewlet jî digire nava xwe. Netewên Yekbûyî bi navkirineke şaş nîne, lê belê netew dewletan digire nava xwe, netewên demokratîk ji derve dihêle. Sererastbûneke ku divê netewên demokratîk jî tevlî vê yekîtiyê bike, pêwîst e. Rêya rizgariya ji desthilatdariya 5 hêzên hegemon ew e ku bi tevlîkirina netewên bêdewlet jî NY bibe çêkereke hîn demokratîktir.

Di rewşa heyî de statuya “endamê çavdêr” a li NY’ê, ji bo tevlîkirina netewên demokratîk têrker nîne. Netewên bêdewlet divê weke çavdêr na, weke endamê esil tevlî bibin. “Yekîtiya Netewên Demokratîk a Cîhanê” ji bo tunekirina vê bêmafiyê, dikare tevkariyê bike.

Weke pîvan, sînordarkirinek dikare ji rejîmên nedemokratîk ên dîktatoryal re were anîn. Gelo dikarin vê bikin? Her çendî ku weke bendewariyek utopîk xuya bike jî, ji bo avakirina yekîtiyeke netewan dikare were fikirîn. Madem ku netew dewlet ji holê narabin, divê rê û rêbazên guhertineke demokratîk bên nîqaşkirin. Paradîgmaya netewa demokratîk ji bo nîqaşên veguherîna demokratîk a netew-dewletan, tevkariyeke ji eniya sosyalîzmê ye. Yekîtiya Netewên Demokratîk jî wê bibe îfadeya vê ya giştî.

Em yekîtiya Kurdan a bi 4 netew-dewletên cîran re bi entegrasyona demokratîk îfade dikin; em ji têkiliyên wê yên bi netewên din ên cîhanê re jî dibêjin Komunal Enternasyonal. Têkiliyên bi netewên din re, li ser navê netewa demokratîk a komunal tê pêşxistin. Pêngavên me yen teorîk ên li ser sosyalîzmê, analîzên me yên dîrok-civakê û bi rengekî giştî Paradîgmaya me ya Modernîteya Demokratîk dema ku gihîşt tecrûbeyên têkoşînê û lêgerînên li qadên cuda yên cîhanê, gava ku rêxistiniyên nû yên vî karî hatin afirandin, ev yek wê tevkariyeke girîng li stratejiya têkoşîn û îdeolojiya sosyalîst bike. Ji xeynî vê, wê hêz bide têkilî û piştevaniya navbera derdorên sosyalîst ên kûreyî û herêmî û hêz bide avakirina sosyalîzmê jî.

Bi vê armancê, bi tevlîbûna derdorên sosyalîst û muxalîf ên navneteweyî re, civîna Enternasyonala Komunal a Yekemîn, wê pêdiviyeke girîng pêşwazî bike.

* Ji pirtûka Manîfestoya Civaka Komunal a Demokratîk hatiye berhevkirin.