Di plana Îranê de ya ji 10 xalan çi heye?

Tehran di berdêla agirbesta bi Dewletên Yekbûyî yên Emerîkayê (DYE) de dixwaze bernameya wê ya nukleerî bê naskirin, pêkanîn hemû bêne rakirin û kontrola Îranê ya li ser Hurmuzê bê qebûlkirin.

Piştî agirbesta ji du hefteyan a ji aliyê DYE û Îranê ve hate ragihandin, detayên plana ji 10 xalan a ku Tehranê pêşkêşî Washingtonê kiriye, diyar bû.

Plana Îranê di çarçoveya peymana ji du hefteyan de ya bi DYE'yê re hate lihevkirin, kete rojevê. Aliyan saetek berî bidawîbûna dema ultîmatoma Donald Trump a li dijî Îranê, di berdêla jinûve vekirina Tengava Hurmuzê de li hev kirin ku şer 2 hefteyan bisekine.

Di plana Îranê de tê xwestin, karên dewlemendkirina ûranyûmê bê qebûlkirin, pêkanîn hemû bêne rakirin, kontrola li ser Tengava Hurmuzê bê naskirin û hêzên DYE'yê ji herêmê bêne vekişandin.

DAXWAZA SEREKE YA TEHRANÊ: QEBÛLKIRINA BERNAMEYA NUKLEERÎ

Plana çareseriyê ya ji 10 xalan a Îranê ku pêşkêşî DYE'yê kir, di berdêla bidawîkirina şer de daxwazên stratejîk ên bingehîn ên Tehranê datîne holê. Li gorî medya Îranê, yek ji sernavên herî krîtîk ên planê qebûlkirina bernameya dewlemendkirina ûranyûmê ya Îranê ye.

Ev daxwaz li dijî xeta Washingtonê ye ku demeke dirêj e dibêje "Divê karên nukleerî yên Îranê bêne bisînorkirin." Lê belê Serokê DYE'yê di daxuyaniya xwe ya kurt de ku têkildarî mijarê da, got "Ev mesele wê bi temamî çareser bibe, naxwe min qebûl nedikir" û piştrast kir ku sernavê nukleerê di navenda bazariyê de ye.

PIŞTA PLANÊ: HURMUZ, PÊKANÎN Û SERWERÎ

Li gorî plana ku tê gotin ji aliyê Konseya Bilind a Ewlekariya Neteweyî ya Îranê ve hate weşandin, Tehran van tawîzan ji Washingtonê dixwaze:

- Pîvana ku careke din êrişê neke qebûl bike

- Kontrola Îranê ya li ser Tengava Hurmuzê dewam bike

- Dewlemendkirina ûranyûmê bê qebûlkirin

- Pêkanînên DYE'yê hemû bêne rakirin

Ev çarçove işaretê bi wê yekê dike ku Îran ne tenê dixwaze şer bisekinîne, her wiha dixwaze destketiyên stratejîk, aborî û siyasî jî bi dest bixe. Tê gotin, bi taybetî di sernavê Tengava Hurmuzê de Îran dixwaze hêza xwe ya bazariyê li ser korîdorên bazirganiyê û enerjiyê biparêze.

ÎRAN REWABÛNA SIYASÎ JÎ DIXWAZE

Daxwazên Tehranê ne tenê têkildarî pêkanînên aboriyê ne. Îran di heman demê de dixwaze hemû biryarên Konseya Ewlekariyê yên Neteweyên Yekbûyî û Desteya Rêveberiyê ya Ajansa Enerjiya Atomê (UAEA) ên li dijî Îranê bêne betalkirin.

Di vê çarçoveyê de jî ev sernav derdikevin pêş:

- Tazmînat ji Îranê re bê dayin

- Hêzên leşkerî yên DYE'yê ji herêmê vekişin

- Ne tenê li eliya Îranê, şer li hemû xetên herêmî bisekine

- Bi taybetî li Başûrê Lubnanê şerê navber Hîzbûllah û Îsraîlê bi dawî bibe.